Atasözleri Sözlüğü

oğlan yetir, kız yetir; ağır yükü sen götür ver yiyeyim, ört uyuyayım; gözle, canım çıkmasın kaz kazla, daz dazla, kel tavuk kel (topal) horozla köpek bile yal yediği kaba pislemez iğneyi kendine, çuvaldızı başkasına batır tırnağın varsa başını kaşı eski düşman dost olmaz iti an, taşı eline al (çomağı hazırla) bok boku kenefte bulur sinek küçüktür ama mide bulandırır kırkından sonra azanı teneşir paklar yerine düşmeyen gelin yerine yerine, boyuna düşmeyen esvap sürüne sürüne eskir karga kekliği taklit edeyim derken kendi yürüyüşünü şaşırmış kel ölür, sırma saçlı olur, kör ölür badem gözlü olur dost başa, düşman ayağa bakar el yumruğu yemeyen kendi yumruğunu değirmen taşı sanır karga ile gezen boka konar damlaya damlaya göl olur güvenme varlığa, düşersin darlığa abdal ata binince bey oldum sanır, şalgam aşa girince yağ oldum sanır kör Allah'a nasıl bakarsa Allah da köre öyle bakar terzi kendi söküğünü dikemez el sikiyle gerdeğe girilmez ceviz gölgesi yavuz gölgesi, söğüt gölgesi yiğit gölgesi baz bazla, kaz kazla, kel tavuk topal horozla arkadaşını söyle, kim olduğunu söyleyeyim acemi katır kapı önünde yük indirir ne verirsen elinle o gider seninle eğreti ata binen tez iner paran varsa cümle âlem kulun, paran yoksa tımarhane yolun deliye bal tattırmışlar, çarşıda katran bırakmamış tekkeyi bekleyen çorbayı içer çok söz (laf) yalansız, çok para (mal) haramsız olmaz arpa eken buğday biçmez garip itin kuyruğu bacağı arasında (götünde, kıçına kısık) gerek (olur) kır atın yanında duran ya huyundan ya suyundan akıllı düşman akılsız dosttan hayırlıdır eşeği düğüne çağırmışlar, 'ya odun eksik ya su demiş' taşıma su ile değirmen dönmez ak göt (don, bacak) kara göt (don, bacak) kara geçit başında (hamamda) belli olur eceli gelen fare kedi taşağı kaşır keskin zekâ keramete kıç attırır sev seni seveni, hâk ile yeksan ise; sevme seni sevmeyeni, Mısır'a sultan ise dinsizin hakkından imansız gelir adam olacak çocuk bokundan belli olur dam dolusu tükenmiş, damlayan tükenmemiş göz görmeyince gönül katlanır canı kaymak isteyen mandayı yanında taşır sayılı koyunu kurt kapmaz (yemez) el kazanı ile aş kaynamaz akıl akıl, gel çengele takıl iyiliğe 'nereye gidiyorsun' demişler, 'kötülüğe' demiş gençliğin kıymeti ihtiyarlıkta bilinir sen dede ben dede, bu atı kim tımar ede dam üstünde saksağan, vur beline kazmayı hikmetinden sual olunmaz kedinin kanadı olsaydı, serçenin adı kalmazdı ne yavuz ol asıl ne yavaş ol basıl keyif benim, köy Mehmet Ağa'nın çok koşan çabuk (çok, tez) yorulur it derisinden post olmaz soydur çeker, boktur kokar yüzü güzel olanın huyu (da) güzel olur etme bulursun, inleme ölürsün el ermez, güç yetmez başını acemi berbere teslim eden cebinden pamuğu eksik etmez (etmesin) parayla dost bulunmaz aç ayı oynamaz el öpmekle ağız aşınmaz iyilik et denize at, balık bilmezse Halik bilir köpeğe gem vurma, kendini at sanır aksak eşekle yüksek dağa çıkılmaz mum dibine ışık vermez kör satıcının kör alıcısı olur eken biçer, konan göçer hesabı pak olanın, yüzü ak olur niyet hayır, akıbet hayır (selamet) bir el bir eli yıkar, iki el bir yüzü yıkar yol bilenle yürüyen, yorulmaz eşek çamura çökerse sahibinden gayretlisi olmaz bıldırcının beyliği arpa biçimine kadardır gem almayan atın ölümü yakındır akıllı, sözünü akılsıza söyletir şeytanın dostluğu darağacına kadardır aş taşınca kepçeye paha olmaz bağa bak, üzüm olsun, yemeye yüzün olsun yoğurdum (ayranım) ekşidir diyen olmaz öküze boynuzu yük olmaz (ağır gelmez) herkes kendi ayıbını bilmez herkes sakız çiğner ama, Çingene kızı tadını çıkarır fukaranın tavuğu, zenginin atı kıymetli olur iyiliğe iyilik her kişinin kârı, kötülüğe iyilik er kişinin kârı her ağaç kökünden kurur (çürür) el için ağlayan gözden olur bey ardından çomak çalan çok olur av köpeği avdan kalmaz yiğidin sözü, demirin kertiği hangi rüzgâr attı? her dağın derdi kendine göre bana dokunmayan (beni sokmayan) yılan bin yaşasın