Atasözleri Sözlüğü

oğlan yetir, kız yetir; ağır yükü sen götür ver yiyeyim, ört uyuyayım; gözle, canım çıkmasın kaz kazla, daz dazla, kel tavuk kel (topal) horozla iğneyi kendine, çuvaldızı başkasına batır köpek bile yal yediği kaba pislemez tırnağın varsa başını kaşı eski düşman dost olmaz sinek küçüktür ama mide bulandırır kırkından sonra azanı teneşir paklar bok boku kenefte bulur kel ölür, sırma saçlı olur, kör ölür badem gözlü olur güvenme varlığa, düşersin darlığa damlaya damlaya göl olur yerine düşmeyen gelin yerine yerine, boyuna düşmeyen esvap sürüne sürüne eskir iti an, taşı eline al (çomağı hazırla) abdal ata binince bey oldum sanır, şalgam aşa girince yağ oldum sanır karga kekliği taklit edeyim derken kendi yürüyüşünü şaşırmış karga ile gezen boka konar dost başa, düşman ayağa bakar terzi kendi söküğünü dikemez el yumruğu yemeyen kendi yumruğunu değirmen taşı sanır el sikiyle gerdeğe girilmez kör Allah'a nasıl bakarsa Allah da köre öyle bakar taşıma su ile değirmen dönmez baz bazla, kaz kazla, kel tavuk topal horozla arkadaşını söyle, kim olduğunu söyleyeyim acemi katır kapı önünde yük indirir akıllı düşman akılsız dosttan hayırlıdır eğreti ata binen tez iner paran varsa cümle âlem kulun, paran yoksa tımarhane yolun arpa eken buğday biçmez eşeği düğüne çağırmışlar, 'ya odun eksik ya su demiş' çok söz (laf) yalansız, çok para (mal) haramsız olmaz kır atın yanında duran ya huyundan ya suyundan tekkeyi bekleyen çorbayı içer ceviz gölgesi yavuz gölgesi, söğüt gölgesi yiğit gölgesi garip itin kuyruğu bacağı arasında (götünde, kıçına kısık) gerek (olur) eceli gelen fare kedi taşağı kaşır ne verirsen elinle o gider seninle deliye bal tattırmışlar, çarşıda katran bırakmamış dinsizin hakkından imansız gelir ak göt (don, bacak) kara göt (don, bacak) kara geçit başında (hamamda) belli olur iyiliğe 'nereye gidiyorsun' demişler, 'kötülüğe' demiş keskin zekâ keramete kıç attırır sev seni seveni, hâk ile yeksan ise; sevme seni sevmeyeni, Mısır'a sultan ise mum dibine ışık vermez adam olacak çocuk bokundan belli olur göz görmeyince gönül katlanır iyilik et denize at, balık bilmezse Halik bilir kumarda kaybeden aşkta kazanır sayılı koyunu kurt kapmaz (yemez) dam dolusu tükenmiş, damlayan tükenmemiş hikmetinden sual olunmaz aç ayı oynamaz bağa bak, üzüm olsun, yemeye yüzün olsun gençliğin kıymeti ihtiyarlıkta bilinir canı kaymak isteyen mandayı yanında taşır el kazanı ile aş kaynamaz dam üstünde saksağan, vur beline kazmayı el öpmekle ağız aşınmaz yüzü güzel olanın huyu (da) güzel olur akıl akıl, gel çengele takıl sen dede ben dede, bu atı kim tımar ede soydur çeker, boktur kokar kedinin kanadı olsaydı, serçenin adı kalmazdı ne yavuz ol asıl ne yavaş ol basıl el ermez, güç yetmez keyif benim, köy Mehmet Ağa'nın yol bilenle yürüyen, yorulmaz çok koşan çabuk (çok, tez) yorulur etme bulursun, inleme ölürsün it derisinden post olmaz eken biçer, konan göçer köpeğe gem vurma, kendini at sanır parayla dost bulunmaz bir el bir eli yıkar, iki el bir yüzü yıkar aksak eşekle yüksek dağa çıkılmaz bıldırcının beyliği arpa biçimine kadardır hesabı pak olanın, yüzü ak olur kör satıcının kör alıcısı olur niyet hayır, akıbet hayır (selamet) yiğidin sözü, demirin kertiği başını acemi berbere teslim eden cebinden pamuğu eksik etmez (etmesin) akıllı, sözünü akılsıza söyletir bakmakla usta olunsa, kediler kasap olurdu yoğurdum (ayranım) ekşidir diyen olmaz şeytanın dostluğu darağacına kadardır gündüzün mum yakan geceleyin bulamaz hangi rüzgâr attı? yazın gölge hoş, kışın çuval boş gem almayan atın ölümü yakındır yalancının evi yanmış, kimse inanmamış aş taşınca kepçeye paha olmaz öküze boynuzu yük olmaz (ağır gelmez) bey ardından çomak çalan çok olur her ağaç kökünden kurur (çürür) eşek çamura çökerse sahibinden gayretlisi olmaz soran yanılmamış (yorulmamış) av köpeği avdan kalmaz herkes sakız çiğner ama, Çingene kızı tadını çıkarır