Atasözleri Sözlüğü

oğlan yetir, kız yetir; ağır yükü sen götür ver yiyeyim, ört uyuyayım; gözle, canım çıkmasın kaz kazla, daz dazla, kel tavuk kel (topal) horozla iğneyi kendine, çuvaldızı başkasına batır köpek bile yal yediği kaba pislemez tırnağın varsa başını kaşı eski düşman dost olmaz sinek küçüktür ama mide bulandırır kırkından sonra azanı teneşir paklar bok boku kenefte bulur kel ölür, sırma saçlı olur, kör ölür badem gözlü olur güvenme varlığa, düşersin darlığa damlaya damlaya göl olur yerine düşmeyen gelin yerine yerine, boyuna düşmeyen esvap sürüne sürüne eskir iti an, taşı eline al (çomağı hazırla) abdal ata binince bey oldum sanır, şalgam aşa girince yağ oldum sanır karga ile gezen boka konar karga kekliği taklit edeyim derken kendi yürüyüşünü şaşırmış dost başa, düşman ayağa bakar terzi kendi söküğünü dikemez el yumruğu yemeyen kendi yumruğunu değirmen taşı sanır el sikiyle gerdeğe girilmez taşıma su ile değirmen dönmez kör Allah'a nasıl bakarsa Allah da köre öyle bakar baz bazla, kaz kazla, kel tavuk topal horozla arkadaşını söyle, kim olduğunu söyleyeyim acemi katır kapı önünde yük indirir akıllı düşman akılsız dosttan hayırlıdır eğreti ata binen tez iner paran varsa cümle âlem kulun, paran yoksa tımarhane yolun arpa eken buğday biçmez çok söz (laf) yalansız, çok para (mal) haramsız olmaz eşeği düğüne çağırmışlar, 'ya odun eksik ya su demiş' kır atın yanında duran ya huyundan ya suyundan tekkeyi bekleyen çorbayı içer eceli gelen fare kedi taşağı kaşır garip itin kuyruğu bacağı arasında (götünde, kıçına kısık) gerek (olur) ceviz gölgesi yavuz gölgesi, söğüt gölgesi yiğit gölgesi ne verirsen elinle o gider seninle deliye bal tattırmışlar, çarşıda katran bırakmamış ak göt (don, bacak) kara göt (don, bacak) kara geçit başında (hamamda) belli olur dinsizin hakkından imansız gelir iyiliğe 'nereye gidiyorsun' demişler, 'kötülüğe' demiş sev seni seveni, hâk ile yeksan ise; sevme seni sevmeyeni, Mısır'a sultan ise keskin zekâ keramete kıç attırır mum dibine ışık vermez adam olacak çocuk bokundan belli olur göz görmeyince gönül katlanır kumarda kaybeden aşkta kazanır iyilik et denize at, balık bilmezse Halik bilir sayılı koyunu kurt kapmaz (yemez) dam dolusu tükenmiş, damlayan tükenmemiş hikmetinden sual olunmaz aç ayı oynamaz yüzü güzel olanın huyu (da) güzel olur bağa bak, üzüm olsun, yemeye yüzün olsun gençliğin kıymeti ihtiyarlıkta bilinir el öpmekle ağız aşınmaz canı kaymak isteyen mandayı yanında taşır el kazanı ile aş kaynamaz dam üstünde saksağan, vur beline kazmayı sen dede ben dede, bu atı kim tımar ede akıl akıl, gel çengele takıl soydur çeker, boktur kokar ne yavuz ol asıl ne yavaş ol basıl kedinin kanadı olsaydı, serçenin adı kalmazdı el ermez, güç yetmez çok koşan çabuk (çok, tez) yorulur keyif benim, köy Mehmet Ağa'nın yol bilenle yürüyen, yorulmaz it derisinden post olmaz köpeğe gem vurma, kendini at sanır etme bulursun, inleme ölürsün eken biçer, konan göçer bir el bir eli yıkar, iki el bir yüzü yıkar parayla dost bulunmaz aksak eşekle yüksek dağa çıkılmaz gündüzün mum yakan geceleyin bulamaz bıldırcının beyliği arpa biçimine kadardır bakmakla usta olunsa, kediler kasap olurdu şeytanın dostluğu darağacına kadardır niyet hayır, akıbet hayır (selamet) hesabı pak olanın, yüzü ak olur kör satıcının kör alıcısı olur yiğidin sözü, demirin kertiği başını acemi berbere teslim eden cebinden pamuğu eksik etmez (etmesin) yoğurdum (ayranım) ekşidir diyen olmaz akıllı, sözünü akılsıza söyletir yalancının evi yanmış, kimse inanmamış yazın gölge hoş, kışın çuval boş hangi rüzgâr attı? öküze boynuzu yük olmaz (ağır gelmez) gem almayan atın ölümü yakındır her ağaç kökünden kurur (çürür) aş taşınca kepçeye paha olmaz bey ardından çomak çalan çok olur soran yanılmamış (yorulmamış) herkes sakız çiğner ama, Çingene kızı tadını çıkarır eşek çamura çökerse sahibinden gayretlisi olmaz iki cambaz bir ipte oynamaz