Atasözleri Sözlüğü

oğlan yetir, kız yetir; ağır yükü sen götür ver yiyeyim, ört uyuyayım; gözle, canım çıkmasın kaz kazla, daz dazla, kel tavuk kel (topal) horozla iğneyi kendine, çuvaldızı başkasına batır köpek bile yal yediği kaba pislemez tırnağın varsa başını kaşı eski düşman dost olmaz sinek küçüktür ama mide bulandırır kırkından sonra azanı teneşir paklar bok boku kenefte bulur güvenme varlığa, düşersin darlığa kel ölür, sırma saçlı olur, kör ölür badem gözlü olur damlaya damlaya göl olur yerine düşmeyen gelin yerine yerine, boyuna düşmeyen esvap sürüne sürüne eskir abdal ata binince bey oldum sanır, şalgam aşa girince yağ oldum sanır iti an, taşı eline al (çomağı hazırla) karga ile gezen boka konar karga kekliği taklit edeyim derken kendi yürüyüşünü şaşırmış dost başa, düşman ayağa bakar terzi kendi söküğünü dikemez el yumruğu yemeyen kendi yumruğunu değirmen taşı sanır taşıma su ile değirmen dönmez el sikiyle gerdeğe girilmez kör Allah'a nasıl bakarsa Allah da köre öyle bakar baz bazla, kaz kazla, kel tavuk topal horozla arkadaşını söyle, kim olduğunu söyleyeyim akıllı düşman akılsız dosttan hayırlıdır acemi katır kapı önünde yük indirir eğreti ata binen tez iner paran varsa cümle âlem kulun, paran yoksa tımarhane yolun arpa eken buğday biçmez eşeği düğüne çağırmışlar, 'ya odun eksik ya su demiş' kır atın yanında duran ya huyundan ya suyundan çok söz (laf) yalansız, çok para (mal) haramsız olmaz tekkeyi bekleyen çorbayı içer eceli gelen fare kedi taşağı kaşır garip itin kuyruğu bacağı arasında (götünde, kıçına kısık) gerek (olur) ak göt (don, bacak) kara göt (don, bacak) kara geçit başında (hamamda) belli olur ceviz gölgesi yavuz gölgesi, söğüt gölgesi yiğit gölgesi ne verirsen elinle o gider seninle deliye bal tattırmışlar, çarşıda katran bırakmamış adam olacak çocuk bokundan belli olur dinsizin hakkından imansız gelir keskin zekâ keramete kıç attırır iyiliğe 'nereye gidiyorsun' demişler, 'kötülüğe' demiş sev seni seveni, hâk ile yeksan ise; sevme seni sevmeyeni, Mısır'a sultan ise mum dibine ışık vermez kumarda kaybeden aşkta kazanır göz görmeyince gönül katlanır iyilik et denize at, balık bilmezse Halik bilir sayılı koyunu kurt kapmaz (yemez) hikmetinden sual olunmaz dam dolusu tükenmiş, damlayan tükenmemiş bağa bak, üzüm olsun, yemeye yüzün olsun yüzü güzel olanın huyu (da) güzel olur gençliğin kıymeti ihtiyarlıkta bilinir aç ayı oynamaz el öpmekle ağız aşınmaz canı kaymak isteyen mandayı yanında taşır dam üstünde saksağan, vur beline kazmayı el kazanı ile aş kaynamaz akıl akıl, gel çengele takıl sen dede ben dede, bu atı kim tımar ede soydur çeker, boktur kokar ne yavuz ol asıl ne yavaş ol basıl kedinin kanadı olsaydı, serçenin adı kalmazdı el ermez, güç yetmez çok koşan çabuk (çok, tez) yorulur yol bilenle yürüyen, yorulmaz keyif benim, köy Mehmet Ağa'nın it derisinden post olmaz köpeğe gem vurma, kendini at sanır etme bulursun, inleme ölürsün eken biçer, konan göçer gündüzün mum yakan geceleyin bulamaz bir el bir eli yıkar, iki el bir yüzü yıkar parayla dost bulunmaz aksak eşekle yüksek dağa çıkılmaz bıldırcının beyliği arpa biçimine kadardır bakmakla usta olunsa, kediler kasap olurdu yazın gölge hoş, kışın çuval boş yiğidin sözü, demirin kertiği kör satıcının kör alıcısı olur eğriye eğri doğruya doğru yoğurdum (ayranım) ekşidir diyen olmaz niyet hayır, akıbet hayır (selamet) hesabı pak olanın, yüzü ak olur hangi rüzgâr attı? başını acemi berbere teslim eden cebinden pamuğu eksik etmez (etmesin) yalancının evi yanmış, kimse inanmamış şeytanın dostluğu darağacına kadardır akıllı, sözünü akılsıza söyletir aş taşınca kepçeye paha olmaz gem almayan atın ölümü yakındır her ağaç kökünden kurur (çürür) soran yanılmamış (yorulmamış) iki cambaz bir ipte oynamaz herkes sakız çiğner ama, Çingene kızı tadını çıkarır eşek çamura çökerse sahibinden gayretlisi olmaz öküze boynuzu yük olmaz (ağır gelmez)