Atasözleri Sözlüğü

oğlan yetir, kız yetir; ağır yükü sen götür ver yiyeyim, ört uyuyayım; gözle, canım çıkmasın kaz kazla, daz dazla, kel tavuk kel (topal) horozla köpek bile yal yediği kaba pislemez iğneyi kendine, çuvaldızı başkasına batır tırnağın varsa başını kaşı eski düşman dost olmaz sinek küçüktür ama mide bulandırır kırkından sonra azanı teneşir paklar bok boku kenefte bulur kel ölür, sırma saçlı olur, kör ölür badem gözlü olur iti an, taşı eline al (çomağı hazırla) yerine düşmeyen gelin yerine yerine, boyuna düşmeyen esvap sürüne sürüne eskir dost başa, düşman ayağa bakar damlaya damlaya göl olur karga kekliği taklit edeyim derken kendi yürüyüşünü şaşırmış abdal ata binince bey oldum sanır, şalgam aşa girince yağ oldum sanır karga ile gezen boka konar güvenme varlığa, düşersin darlığa el yumruğu yemeyen kendi yumruğunu değirmen taşı sanır terzi kendi söküğünü dikemez kör Allah'a nasıl bakarsa Allah da köre öyle bakar el sikiyle gerdeğe girilmez acemi katır kapı önünde yük indirir baz bazla, kaz kazla, kel tavuk topal horozla arkadaşını söyle, kim olduğunu söyleyeyim taşıma su ile değirmen dönmez eğreti ata binen tez iner ceviz gölgesi yavuz gölgesi, söğüt gölgesi yiğit gölgesi paran varsa cümle âlem kulun, paran yoksa tımarhane yolun eşeği düğüne çağırmışlar, 'ya odun eksik ya su demiş' arpa eken buğday biçmez garip itin kuyruğu bacağı arasında (götünde, kıçına kısık) gerek (olur) çok söz (laf) yalansız, çok para (mal) haramsız olmaz tekkeyi bekleyen çorbayı içer akıllı düşman akılsız dosttan hayırlıdır ne verirsen elinle o gider seninle deliye bal tattırmışlar, çarşıda katran bırakmamış keskin zekâ keramete kıç attırır kır atın yanında duran ya huyundan ya suyundan dinsizin hakkından imansız gelir eceli gelen fare kedi taşağı kaşır ak göt (don, bacak) kara göt (don, bacak) kara geçit başında (hamamda) belli olur sev seni seveni, hâk ile yeksan ise; sevme seni sevmeyeni, Mısır'a sultan ise iyiliğe 'nereye gidiyorsun' demişler, 'kötülüğe' demiş adam olacak çocuk bokundan belli olur göz görmeyince gönül katlanır dam dolusu tükenmiş, damlayan tükenmemiş mum dibine ışık vermez sayılı koyunu kurt kapmaz (yemez) el kazanı ile aş kaynamaz hikmetinden sual olunmaz aç ayı oynamaz iyilik et denize at, balık bilmezse Halik bilir canı kaymak isteyen mandayı yanında taşır gençliğin kıymeti ihtiyarlıkta bilinir akıl akıl, gel çengele takıl sen dede ben dede, bu atı kim tımar ede dam üstünde saksağan, vur beline kazmayı kedinin kanadı olsaydı, serçenin adı kalmazdı bağa bak, üzüm olsun, yemeye yüzün olsun keyif benim, köy Mehmet Ağa'nın kumarda kaybeden aşkta kazanır soydur çeker, boktur kokar ne yavuz ol asıl ne yavaş ol basıl yüzü güzel olanın huyu (da) güzel olur etme bulursun, inleme ölürsün it derisinden post olmaz el ermez, güç yetmez el öpmekle ağız aşınmaz çok koşan çabuk (çok, tez) yorulur yol bilenle yürüyen, yorulmaz eken biçer, konan göçer parayla dost bulunmaz köpeğe gem vurma, kendini at sanır aksak eşekle yüksek dağa çıkılmaz kör satıcının kör alıcısı olur bir el bir eli yıkar, iki el bir yüzü yıkar bıldırcının beyliği arpa biçimine kadardır başını acemi berbere teslim eden cebinden pamuğu eksik etmez (etmesin) hesabı pak olanın, yüzü ak olur niyet hayır, akıbet hayır (selamet) şeytanın dostluğu darağacına kadardır akıllı, sözünü akılsıza söyletir aş taşınca kepçeye paha olmaz hangi rüzgâr attı? yoğurdum (ayranım) ekşidir diyen olmaz gem almayan atın ölümü yakındır her ağaç kökünden kurur (çürür) yiğidin sözü, demirin kertiği eşek çamura çökerse sahibinden gayretlisi olmaz bakmakla usta olunsa, kediler kasap olurdu bey ardından çomak çalan çok olur av köpeği avdan kalmaz iyiliğe iyilik her kişinin kârı, kötülüğe iyilik er kişinin kârı öküze boynuzu yük olmaz (ağır gelmez) soran yanılmamış (yorulmamış) herkes sakız çiğner ama, Çingene kızı tadını çıkarır her dağın derdi kendine göre fukaranın tavuğu, zenginin atı kıymetli olur