Atasözleri Sözlüğü

oğlan yetir, kız yetir; ağır yükü sen götür ver yiyeyim, ört uyuyayım; gözle, canım çıkmasın kaz kazla, daz dazla, kel tavuk kel (topal) horozla köpek bile yal yediği kaba pislemez iğneyi kendine, çuvaldızı başkasına batır tırnağın varsa başını kaşı eski düşman dost olmaz sinek küçüktür ama mide bulandırır bok boku kenefte bulur kırkından sonra azanı teneşir paklar kel ölür, sırma saçlı olur, kör ölür badem gözlü olur iti an, taşı eline al (çomağı hazırla) yerine düşmeyen gelin yerine yerine, boyuna düşmeyen esvap sürüne sürüne eskir dost başa, düşman ayağa bakar damlaya damlaya göl olur karga kekliği taklit edeyim derken kendi yürüyüşünü şaşırmış karga ile gezen boka konar abdal ata binince bey oldum sanır, şalgam aşa girince yağ oldum sanır güvenme varlığa, düşersin darlığa el yumruğu yemeyen kendi yumruğunu değirmen taşı sanır terzi kendi söküğünü dikemez kör Allah'a nasıl bakarsa Allah da köre öyle bakar el sikiyle gerdeğe girilmez acemi katır kapı önünde yük indirir arkadaşını söyle, kim olduğunu söyleyeyim baz bazla, kaz kazla, kel tavuk topal horozla taşıma su ile değirmen dönmez eğreti ata binen tez iner ceviz gölgesi yavuz gölgesi, söğüt gölgesi yiğit gölgesi paran varsa cümle âlem kulun, paran yoksa tımarhane yolun arpa eken buğday biçmez eşeği düğüne çağırmışlar, 'ya odun eksik ya su demiş' garip itin kuyruğu bacağı arasında (götünde, kıçına kısık) gerek (olur) çok söz (laf) yalansız, çok para (mal) haramsız olmaz akıllı düşman akılsız dosttan hayırlıdır tekkeyi bekleyen çorbayı içer ne verirsen elinle o gider seninle keskin zekâ keramete kıç attırır deliye bal tattırmışlar, çarşıda katran bırakmamış kır atın yanında duran ya huyundan ya suyundan dinsizin hakkından imansız gelir eceli gelen fare kedi taşağı kaşır ak göt (don, bacak) kara göt (don, bacak) kara geçit başında (hamamda) belli olur sev seni seveni, hâk ile yeksan ise; sevme seni sevmeyeni, Mısır'a sultan ise iyiliğe 'nereye gidiyorsun' demişler, 'kötülüğe' demiş göz görmeyince gönül katlanır adam olacak çocuk bokundan belli olur dam dolusu tükenmiş, damlayan tükenmemiş mum dibine ışık vermez sayılı koyunu kurt kapmaz (yemez) el kazanı ile aş kaynamaz hikmetinden sual olunmaz aç ayı oynamaz akıl akıl, gel çengele takıl iyilik et denize at, balık bilmezse Halik bilir canı kaymak isteyen mandayı yanında taşır gençliğin kıymeti ihtiyarlıkta bilinir sen dede ben dede, bu atı kim tımar ede dam üstünde saksağan, vur beline kazmayı kedinin kanadı olsaydı, serçenin adı kalmazdı keyif benim, köy Mehmet Ağa'nın kumarda kaybeden aşkta kazanır bağa bak, üzüm olsun, yemeye yüzün olsun soydur çeker, boktur kokar ne yavuz ol asıl ne yavaş ol basıl yüzü güzel olanın huyu (da) güzel olur etme bulursun, inleme ölürsün it derisinden post olmaz el ermez, güç yetmez el öpmekle ağız aşınmaz çok koşan çabuk (çok, tez) yorulur eken biçer, konan göçer yol bilenle yürüyen, yorulmaz parayla dost bulunmaz köpeğe gem vurma, kendini at sanır aksak eşekle yüksek dağa çıkılmaz kör satıcının kör alıcısı olur bıldırcının beyliği arpa biçimine kadardır bir el bir eli yıkar, iki el bir yüzü yıkar başını acemi berbere teslim eden cebinden pamuğu eksik etmez (etmesin) hesabı pak olanın, yüzü ak olur niyet hayır, akıbet hayır (selamet) şeytanın dostluğu darağacına kadardır akıllı, sözünü akılsıza söyletir aş taşınca kepçeye paha olmaz hangi rüzgâr attı? yoğurdum (ayranım) ekşidir diyen olmaz gem almayan atın ölümü yakındır her ağaç kökünden kurur (çürür) yiğidin sözü, demirin kertiği eşek çamura çökerse sahibinden gayretlisi olmaz av köpeği avdan kalmaz bakmakla usta olunsa, kediler kasap olurdu bey ardından çomak çalan çok olur iyiliğe iyilik her kişinin kârı, kötülüğe iyilik er kişinin kârı öküze boynuzu yük olmaz (ağır gelmez) soran yanılmamış (yorulmamış) herkes sakız çiğner ama, Çingene kızı tadını çıkarır her dağın derdi kendine göre fukaranın tavuğu, zenginin atı kıymetli olur