Atasözleri Sözlüğü

oğlan yetir, kız yetir; ağır yükü sen götür ver yiyeyim, ört uyuyayım; gözle, canım çıkmasın kaz kazla, daz dazla, kel tavuk kel (topal) horozla köpek bile yal yediği kaba pislemez iğneyi kendine, çuvaldızı başkasına batır tırnağın varsa başını kaşı eski düşman dost olmaz bok boku kenefte bulur sinek küçüktür ama mide bulandırır iti an, taşı eline al (çomağı hazırla) kırkından sonra azanı teneşir paklar yerine düşmeyen gelin yerine yerine, boyuna düşmeyen esvap sürüne sürüne eskir kel ölür, sırma saçlı olur, kör ölür badem gözlü olur karga kekliği taklit edeyim derken kendi yürüyüşünü şaşırmış dost başa, düşman ayağa bakar karga ile gezen boka konar damlaya damlaya göl olur el yumruğu yemeyen kendi yumruğunu değirmen taşı sanır güvenme varlığa, düşersin darlığa abdal ata binince bey oldum sanır, şalgam aşa girince yağ oldum sanır kör Allah'a nasıl bakarsa Allah da köre öyle bakar terzi kendi söküğünü dikemez el sikiyle gerdeğe girilmez ceviz gölgesi yavuz gölgesi, söğüt gölgesi yiğit gölgesi baz bazla, kaz kazla, kel tavuk topal horozla arkadaşını söyle, kim olduğunu söyleyeyim acemi katır kapı önünde yük indirir eğreti ata binen tez iner paran varsa cümle âlem kulun, paran yoksa tımarhane yolun ne verirsen elinle o gider seninle tekkeyi bekleyen çorbayı içer deliye bal tattırmışlar, çarşıda katran bırakmamış arpa eken buğday biçmez çok söz (laf) yalansız, çok para (mal) haramsız olmaz taşıma su ile değirmen dönmez kır atın yanında duran ya huyundan ya suyundan garip itin kuyruğu bacağı arasında (götünde, kıçına kısık) gerek (olur) akıllı düşman akılsız dosttan hayırlıdır ak göt (don, bacak) kara göt (don, bacak) kara geçit başında (hamamda) belli olur keskin zekâ keramete kıç attırır eceli gelen fare kedi taşağı kaşır sev seni seveni, hâk ile yeksan ise; sevme seni sevmeyeni, Mısır'a sultan ise eşeği düğüne çağırmışlar, 'ya odun eksik ya su demiş' dinsizin hakkından imansız gelir adam olacak çocuk bokundan belli olur iyiliğe 'nereye gidiyorsun' demişler, 'kötülüğe' demiş dam dolusu tükenmiş, damlayan tükenmemiş göz görmeyince gönül katlanır canı kaymak isteyen mandayı yanında taşır el kazanı ile aş kaynamaz sayılı koyunu kurt kapmaz (yemez) akıl akıl, gel çengele takıl gençliğin kıymeti ihtiyarlıkta bilinir sen dede ben dede, bu atı kim tımar ede hikmetinden sual olunmaz dam üstünde saksağan, vur beline kazmayı keyif benim, köy Mehmet Ağa'nın kedinin kanadı olsaydı, serçenin adı kalmazdı ne yavuz ol asıl ne yavaş ol basıl it derisinden post olmaz çok koşan çabuk (çok, tez) yorulur soydur çeker, boktur kokar aç ayı oynamaz iyilik et denize at, balık bilmezse Halik bilir yüzü güzel olanın huyu (da) güzel olur etme bulursun, inleme ölürsün el ermez, güç yetmez mum dibine ışık vermez başını acemi berbere teslim eden cebinden pamuğu eksik etmez (etmesin) aksak eşekle yüksek dağa çıkılmaz el öpmekle ağız aşınmaz parayla dost bulunmaz köpeğe gem vurma, kendini at sanır hesabı pak olanın, yüzü ak olur kör satıcının kör alıcısı olur eken biçer, konan göçer bir el bir eli yıkar, iki el bir yüzü yıkar bıldırcının beyliği arpa biçimine kadardır niyet hayır, akıbet hayır (selamet) yol bilenle yürüyen, yorulmaz bağa bak, üzüm olsun, yemeye yüzün olsun gem almayan atın ölümü yakındır eşek çamura çökerse sahibinden gayretlisi olmaz akıllı, sözünü akılsıza söyletir aş taşınca kepçeye paha olmaz yoğurdum (ayranım) ekşidir diyen olmaz öküze boynuzu yük olmaz (ağır gelmez) bey ardından çomak çalan çok olur fukaranın tavuğu, zenginin atı kıymetli olur şeytanın dostluğu darağacına kadardır yiğidin sözü, demirin kertiği av köpeği avdan kalmaz herkes kendi ayıbını bilmez el için ağlayan gözden olur hangi rüzgâr attı? iyiliğe iyilik her kişinin kârı, kötülüğe iyilik er kişinin kârı herkes sakız çiğner ama, Çingene kızı tadını çıkarır her ağaç kökünden kurur (çürür) her dağın derdi kendine göre soran yanılmamış (yorulmamış)