Atasözleri Sözlüğü

ver yiyeyim, ört uyuyayım; gözle, canım çıkmasın oğlan yetir, kız yetir; ağır yükü sen götür kaz kazla, daz dazla, kel tavuk kel (topal) horozla iğneyi kendine, çuvaldızı başkasına batır köpek bile yal yediği kaba pislemez tırnağın varsa başını kaşı eski düşman dost olmaz kırkından sonra azanı teneşir paklar sinek küçüktür ama mide bulandırır güvenme varlığa, düşersin darlığa bok boku kenefte bulur damlaya damlaya göl olur yerine düşmeyen gelin yerine yerine, boyuna düşmeyen esvap sürüne sürüne eskir kel ölür, sırma saçlı olur, kör ölür badem gözlü olur abdal ata binince bey oldum sanır, şalgam aşa girince yağ oldum sanır iti an, taşı eline al (çomağı hazırla) karga ile gezen boka konar terzi kendi söküğünü dikemez dost başa, düşman ayağa bakar karga kekliği taklit edeyim derken kendi yürüyüşünü şaşırmış el yumruğu yemeyen kendi yumruğunu değirmen taşı sanır taşıma su ile değirmen dönmez el sikiyle gerdeğe girilmez baz bazla, kaz kazla, kel tavuk topal horozla kör Allah'a nasıl bakarsa Allah da köre öyle bakar arkadaşını söyle, kim olduğunu söyleyeyim akıllı düşman akılsız dosttan hayırlıdır acemi katır kapı önünde yük indirir eğreti ata binen tez iner paran varsa cümle âlem kulun, paran yoksa tımarhane yolun eceli gelen fare kedi taşağı kaşır arpa eken buğday biçmez ak göt (don, bacak) kara göt (don, bacak) kara geçit başında (hamamda) belli olur eşeği düğüne çağırmışlar, 'ya odun eksik ya su demiş' kır atın yanında duran ya huyundan ya suyundan garip itin kuyruğu bacağı arasında (götünde, kıçına kısık) gerek (olur) çok söz (laf) yalansız, çok para (mal) haramsız olmaz tekkeyi bekleyen çorbayı içer deliye bal tattırmışlar, çarşıda katran bırakmamış ceviz gölgesi yavuz gölgesi, söğüt gölgesi yiğit gölgesi ne verirsen elinle o gider seninle dinsizin hakkından imansız gelir adam olacak çocuk bokundan belli olur keskin zekâ keramete kıç attırır kumarda kaybeden aşkta kazanır sev seni seveni, hâk ile yeksan ise; sevme seni sevmeyeni, Mısır'a sultan ise sayılı koyunu kurt kapmaz (yemez) mum dibine ışık vermez iyiliğe 'nereye gidiyorsun' demişler, 'kötülüğe' demiş iyilik et denize at, balık bilmezse Halik bilir göz görmeyince gönül katlanır hikmetinden sual olunmaz yüzü güzel olanın huyu (da) güzel olur dam dolusu tükenmiş, damlayan tükenmemiş aç ayı oynamaz bağa bak, üzüm olsun, yemeye yüzün olsun gençliğin kıymeti ihtiyarlıkta bilinir gündüzün mum yakan geceleyin bulamaz el öpmekle ağız aşınmaz canı kaymak isteyen mandayı yanında taşır el kazanı ile aş kaynamaz soydur çeker, boktur kokar dam üstünde saksağan, vur beline kazmayı kedinin kanadı olsaydı, serçenin adı kalmazdı yol bilenle yürüyen, yorulmaz akıl akıl, gel çengele takıl sen dede ben dede, bu atı kim tımar ede ne yavuz ol asıl ne yavaş ol basıl iki cambaz bir ipte oynamaz köpeğe gem vurma, kendini at sanır çok koşan çabuk (çok, tez) yorulur el ermez, güç yetmez it derisinden post olmaz keyif benim, köy Mehmet Ağa'nın etme bulursun, inleme ölürsün eken biçer, konan göçer parayla dost bulunmaz yazın gölge hoş, kışın çuval boş bir el bir eli yıkar, iki el bir yüzü yıkar bakmakla usta olunsa, kediler kasap olurdu aksak eşekle yüksek dağa çıkılmaz bıldırcının beyliği arpa biçimine kadardır yoğurdum (ayranım) ekşidir diyen olmaz yiğidin sözü, demirin kertiği eğriye eğri doğruya doğru yalancının evi yanmış, kimse inanmamış şeytanın dostluğu darağacına kadardır niyet hayır, akıbet hayır (selamet) kör satıcının kör alıcısı olur başını acemi berbere teslim eden cebinden pamuğu eksik etmez (etmesin) hesabı pak olanın, yüzü ak olur hangi rüzgâr attı? akıllı, sözünü akılsıza söyletir gem almayan atın ölümü yakındır her ağaç kökünden kurur (çürür) aş taşınca kepçeye paha olmaz soran yanılmamış (yorulmamış) öküze boynuzu yük olmaz (ağır gelmez) herkes sakız çiğner ama, Çingene kızı tadını çıkarır eşek çamura çökerse sahibinden gayretlisi olmaz