Atasözleri Sözlüğü

ver yiyeyim, ört uyuyayım; gözle, canım çıkmasın oğlan yetir, kız yetir; ağır yükü sen götür kaz kazla, daz dazla, kel tavuk kel (topal) horozla iğneyi kendine, çuvaldızı başkasına batır köpek bile yal yediği kaba pislemez tırnağın varsa başını kaşı eski düşman dost olmaz kırkından sonra azanı teneşir paklar sinek küçüktür ama mide bulandırır güvenme varlığa, düşersin darlığa bok boku kenefte bulur damlaya damlaya göl olur yerine düşmeyen gelin yerine yerine, boyuna düşmeyen esvap sürüne sürüne eskir kel ölür, sırma saçlı olur, kör ölür badem gözlü olur iti an, taşı eline al (çomağı hazırla) abdal ata binince bey oldum sanır, şalgam aşa girince yağ oldum sanır terzi kendi söküğünü dikemez karga ile gezen boka konar dost başa, düşman ayağa bakar karga kekliği taklit edeyim derken kendi yürüyüşünü şaşırmış el sikiyle gerdeğe girilmez el yumruğu yemeyen kendi yumruğunu değirmen taşı sanır taşıma su ile değirmen dönmez baz bazla, kaz kazla, kel tavuk topal horozla arkadaşını söyle, kim olduğunu söyleyeyim eğreti ata binen tez iner kör Allah'a nasıl bakarsa Allah da köre öyle bakar acemi katır kapı önünde yük indirir paran varsa cümle âlem kulun, paran yoksa tımarhane yolun akıllı düşman akılsız dosttan hayırlıdır ak göt (don, bacak) kara göt (don, bacak) kara geçit başında (hamamda) belli olur garip itin kuyruğu bacağı arasında (götünde, kıçına kısık) gerek (olur) eceli gelen fare kedi taşağı kaşır arpa eken buğday biçmez çok söz (laf) yalansız, çok para (mal) haramsız olmaz kır atın yanında duran ya huyundan ya suyundan eşeği düğüne çağırmışlar, 'ya odun eksik ya su demiş' tekkeyi bekleyen çorbayı içer ceviz gölgesi yavuz gölgesi, söğüt gölgesi yiğit gölgesi deliye bal tattırmışlar, çarşıda katran bırakmamış ne verirsen elinle o gider seninle adam olacak çocuk bokundan belli olur dinsizin hakkından imansız gelir mum dibine ışık vermez sayılı koyunu kurt kapmaz (yemez) keskin zekâ keramete kıç attırır sev seni seveni, hâk ile yeksan ise; sevme seni sevmeyeni, Mısır'a sultan ise iyiliğe 'nereye gidiyorsun' demişler, 'kötülüğe' demiş kumarda kaybeden aşkta kazanır iyilik et denize at, balık bilmezse Halik bilir hikmetinden sual olunmaz göz görmeyince gönül katlanır yüzü güzel olanın huyu (da) güzel olur gündüzün mum yakan geceleyin bulamaz dam dolusu tükenmiş, damlayan tükenmemiş canı kaymak isteyen mandayı yanında taşır gençliğin kıymeti ihtiyarlıkta bilinir aç ayı oynamaz bağa bak, üzüm olsun, yemeye yüzün olsun soydur çeker, boktur kokar el öpmekle ağız aşınmaz el kazanı ile aş kaynamaz yol bilenle yürüyen, yorulmaz dam üstünde saksağan, vur beline kazmayı ne yavuz ol asıl ne yavaş ol basıl kedinin kanadı olsaydı, serçenin adı kalmazdı akıl akıl, gel çengele takıl iki cambaz bir ipte oynamaz sen dede ben dede, bu atı kim tımar ede it derisinden post olmaz el ermez, güç yetmez köpeğe gem vurma, kendini at sanır çok koşan çabuk (çok, tez) yorulur keyif benim, köy Mehmet Ağa'nın etme bulursun, inleme ölürsün yazın gölge hoş, kışın çuval boş eken biçer, konan göçer parayla dost bulunmaz bir el bir eli yıkar, iki el bir yüzü yıkar aksak eşekle yüksek dağa çıkılmaz bakmakla usta olunsa, kediler kasap olurdu bıldırcının beyliği arpa biçimine kadardır eğriye eğri doğruya doğru yoğurdum (ayranım) ekşidir diyen olmaz niyet hayır, akıbet hayır (selamet) hangi rüzgâr attı? hesabı pak olanın, yüzü ak olur kör satıcının kör alıcısı olur akıllı, sözünü akılsıza söyletir başını acemi berbere teslim eden cebinden pamuğu eksik etmez (etmesin) yalancının evi yanmış, kimse inanmamış gem almayan atın ölümü yakındır şeytanın dostluğu darağacına kadardır soran yanılmamış (yorulmamış) yiğidin sözü, demirin kertiği aş taşınca kepçeye paha olmaz öküze boynuzu yük olmaz (ağır gelmez) her ağaç kökünden kurur (çürür) herkes sakız çiğner ama, Çingene kızı tadını çıkarır eşek çamura çökerse sahibinden gayretlisi olmaz