Atasözleri Sözlüğü

oğlan yetir, kız yetir; ağır yükü sen götür ver yiyeyim, ört uyuyayım; gözle, canım çıkmasın kaz kazla, daz dazla, kel tavuk kel (topal) horozla köpek bile yal yediği kaba pislemez iğneyi kendine, çuvaldızı başkasına batır tırnağın varsa başını kaşı eski düşman dost olmaz sinek küçüktür ama mide bulandırır bok boku kenefte bulur kırkından sonra azanı teneşir paklar iti an, taşı eline al (çomağı hazırla) kel ölür, sırma saçlı olur, kör ölür badem gözlü olur yerine düşmeyen gelin yerine yerine, boyuna düşmeyen esvap sürüne sürüne eskir karga kekliği taklit edeyim derken kendi yürüyüşünü şaşırmış damlaya damlaya göl olur dost başa, düşman ayağa bakar karga ile gezen boka konar abdal ata binince bey oldum sanır, şalgam aşa girince yağ oldum sanır güvenme varlığa, düşersin darlığa el yumruğu yemeyen kendi yumruğunu değirmen taşı sanır terzi kendi söküğünü dikemez kör Allah'a nasıl bakarsa Allah da köre öyle bakar el sikiyle gerdeğe girilmez baz bazla, kaz kazla, kel tavuk topal horozla acemi katır kapı önünde yük indirir arkadaşını söyle, kim olduğunu söyleyeyim ceviz gölgesi yavuz gölgesi, söğüt gölgesi yiğit gölgesi eğreti ata binen tez iner taşıma su ile değirmen dönmez paran varsa cümle âlem kulun, paran yoksa tımarhane yolun arpa eken buğday biçmez ne verirsen elinle o gider seninle garip itin kuyruğu bacağı arasında (götünde, kıçına kısık) gerek (olur) çok söz (laf) yalansız, çok para (mal) haramsız olmaz akıllı düşman akılsız dosttan hayırlıdır tekkeyi bekleyen çorbayı içer deliye bal tattırmışlar, çarşıda katran bırakmamış eşeği düğüne çağırmışlar, 'ya odun eksik ya su demiş' kır atın yanında duran ya huyundan ya suyundan ak göt (don, bacak) kara göt (don, bacak) kara geçit başında (hamamda) belli olur keskin zekâ keramete kıç attırır dinsizin hakkından imansız gelir eceli gelen fare kedi taşağı kaşır iyiliğe 'nereye gidiyorsun' demişler, 'kötülüğe' demiş adam olacak çocuk bokundan belli olur sev seni seveni, hâk ile yeksan ise; sevme seni sevmeyeni, Mısır'a sultan ise göz görmeyince gönül katlanır dam dolusu tükenmiş, damlayan tükenmemiş sayılı koyunu kurt kapmaz (yemez) aç ayı oynamaz akıl akıl, gel çengele takıl el kazanı ile aş kaynamaz canı kaymak isteyen mandayı yanında taşır gençliğin kıymeti ihtiyarlıkta bilinir hikmetinden sual olunmaz sen dede ben dede, bu atı kim tımar ede iyilik et denize at, balık bilmezse Halik bilir dam üstünde saksağan, vur beline kazmayı keyif benim, köy Mehmet Ağa'nın kedinin kanadı olsaydı, serçenin adı kalmazdı ne yavuz ol asıl ne yavaş ol basıl soydur çeker, boktur kokar it derisinden post olmaz mum dibine ışık vermez yüzü güzel olanın huyu (da) güzel olur çok koşan çabuk (çok, tez) yorulur el ermez, güç yetmez etme bulursun, inleme ölürsün bağa bak, üzüm olsun, yemeye yüzün olsun parayla dost bulunmaz aksak eşekle yüksek dağa çıkılmaz köpeğe gem vurma, kendini at sanır eken biçer, konan göçer el öpmekle ağız aşınmaz yol bilenle yürüyen, yorulmaz kör satıcının kör alıcısı olur başını acemi berbere teslim eden cebinden pamuğu eksik etmez (etmesin) hesabı pak olanın, yüzü ak olur bir el bir eli yıkar, iki el bir yüzü yıkar bıldırcının beyliği arpa biçimine kadardır niyet hayır, akıbet hayır (selamet) akıllı, sözünü akılsıza söyletir aş taşınca kepçeye paha olmaz hangi rüzgâr attı? yoğurdum (ayranım) ekşidir diyen olmaz şeytanın dostluğu darağacına kadardır gem almayan atın ölümü yakındır her ağaç kökünden kurur (çürür) eşek çamura çökerse sahibinden gayretlisi olmaz kumarda kaybeden aşkta kazanır yiğidin sözü, demirin kertiği av köpeği avdan kalmaz bey ardından çomak çalan çok olur öküze boynuzu yük olmaz (ağır gelmez) soran yanılmamış (yorulmamış) her dağın derdi kendine göre iyiliğe iyilik her kişinin kârı, kötülüğe iyilik er kişinin kârı herkes kendi ayıbını bilmez el için ağlayan gözden olur fukaranın tavuğu, zenginin atı kıymetli olur