Atasözleri Sözlüğü

ver yiyeyim, ört uyuyayım; gözle, canım çıkmasın oğlan yetir, kız yetir; ağır yükü sen götür kaz kazla, daz dazla, kel tavuk kel (topal) horozla iğneyi kendine, çuvaldızı başkasına batır köpek bile yal yediği kaba pislemez tırnağın varsa başını kaşı eski düşman dost olmaz kırkından sonra azanı teneşir paklar sinek küçüktür ama mide bulandırır güvenme varlığa, düşersin darlığa bok boku kenefte bulur damlaya damlaya göl olur yerine düşmeyen gelin yerine yerine, boyuna düşmeyen esvap sürüne sürüne eskir kel ölür, sırma saçlı olur, kör ölür badem gözlü olur abdal ata binince bey oldum sanır, şalgam aşa girince yağ oldum sanır iti an, taşı eline al (çomağı hazırla) terzi kendi söküğünü dikemez karga ile gezen boka konar karga kekliği taklit edeyim derken kendi yürüyüşünü şaşırmış dost başa, düşman ayağa bakar el sikiyle gerdeğe girilmez el yumruğu yemeyen kendi yumruğunu değirmen taşı sanır taşıma su ile değirmen dönmez baz bazla, kaz kazla, kel tavuk topal horozla eğreti ata binen tez iner kör Allah'a nasıl bakarsa Allah da köre öyle bakar arkadaşını söyle, kim olduğunu söyleyeyim acemi katır kapı önünde yük indirir akıllı düşman akılsız dosttan hayırlıdır paran varsa cümle âlem kulun, paran yoksa tımarhane yolun ak göt (don, bacak) kara göt (don, bacak) kara geçit başında (hamamda) belli olur garip itin kuyruğu bacağı arasında (götünde, kıçına kısık) gerek (olur) eceli gelen fare kedi taşağı kaşır arpa eken buğday biçmez çok söz (laf) yalansız, çok para (mal) haramsız olmaz tekkeyi bekleyen çorbayı içer eşeği düğüne çağırmışlar, 'ya odun eksik ya su demiş' kır atın yanında duran ya huyundan ya suyundan ceviz gölgesi yavuz gölgesi, söğüt gölgesi yiğit gölgesi deliye bal tattırmışlar, çarşıda katran bırakmamış ne verirsen elinle o gider seninle adam olacak çocuk bokundan belli olur dinsizin hakkından imansız gelir mum dibine ışık vermez kumarda kaybeden aşkta kazanır sayılı koyunu kurt kapmaz (yemez) keskin zekâ keramete kıç attırır sev seni seveni, hâk ile yeksan ise; sevme seni sevmeyeni, Mısır'a sultan ise iyiliğe 'nereye gidiyorsun' demişler, 'kötülüğe' demiş iyilik et denize at, balık bilmezse Halik bilir hikmetinden sual olunmaz göz görmeyince gönül katlanır gündüzün mum yakan geceleyin bulamaz yüzü güzel olanın huyu (da) güzel olur dam dolusu tükenmiş, damlayan tükenmemiş canı kaymak isteyen mandayı yanında taşır aç ayı oynamaz bağa bak, üzüm olsun, yemeye yüzün olsun gençliğin kıymeti ihtiyarlıkta bilinir soydur çeker, boktur kokar el öpmekle ağız aşınmaz el kazanı ile aş kaynamaz yol bilenle yürüyen, yorulmaz dam üstünde saksağan, vur beline kazmayı ne yavuz ol asıl ne yavaş ol basıl kedinin kanadı olsaydı, serçenin adı kalmazdı akıl akıl, gel çengele takıl iki cambaz bir ipte oynamaz sen dede ben dede, bu atı kim tımar ede it derisinden post olmaz köpeğe gem vurma, kendini at sanır el ermez, güç yetmez çok koşan çabuk (çok, tez) yorulur keyif benim, köy Mehmet Ağa'nın etme bulursun, inleme ölürsün yazın gölge hoş, kışın çuval boş parayla dost bulunmaz eken biçer, konan göçer bir el bir eli yıkar, iki el bir yüzü yıkar bakmakla usta olunsa, kediler kasap olurdu aksak eşekle yüksek dağa çıkılmaz bıldırcının beyliği arpa biçimine kadardır eğriye eğri doğruya doğru hangi rüzgâr attı? yoğurdum (ayranım) ekşidir diyen olmaz akıllı, sözünü akılsıza söyletir hesabı pak olanın, yüzü ak olur niyet hayır, akıbet hayır (selamet) kör satıcının kör alıcısı olur başını acemi berbere teslim eden cebinden pamuğu eksik etmez (etmesin) yiğidin sözü, demirin kertiği yalancının evi yanmış, kimse inanmamış şeytanın dostluğu darağacına kadardır gem almayan atın ölümü yakındır soran yanılmamış (yorulmamış) aş taşınca kepçeye paha olmaz öküze boynuzu yük olmaz (ağır gelmez) herkes sakız çiğner ama, Çingene kızı tadını çıkarır her ağaç kökünden kurur (çürür) eşek çamura çökerse sahibinden gayretlisi olmaz