Atasözleri Sözlüğü

oğlan yetir, kız yetir; ağır yükü sen götür ver yiyeyim, ört uyuyayım; gözle, canım çıkmasın kaz kazla, daz dazla, kel tavuk kel (topal) horozla iğneyi kendine, çuvaldızı başkasına batır köpek bile yal yediği kaba pislemez tırnağın varsa başını kaşı eski düşman dost olmaz sinek küçüktür ama mide bulandırır kırkından sonra azanı teneşir paklar bok boku kenefte bulur kel ölür, sırma saçlı olur, kör ölür badem gözlü olur yerine düşmeyen gelin yerine yerine, boyuna düşmeyen esvap sürüne sürüne eskir iti an, taşı eline al (çomağı hazırla) damlaya damlaya göl olur güvenme varlığa, düşersin darlığa karga kekliği taklit edeyim derken kendi yürüyüşünü şaşırmış abdal ata binince bey oldum sanır, şalgam aşa girince yağ oldum sanır dost başa, düşman ayağa bakar karga ile gezen boka konar el yumruğu yemeyen kendi yumruğunu değirmen taşı sanır terzi kendi söküğünü dikemez kör Allah'a nasıl bakarsa Allah da köre öyle bakar el sikiyle gerdeğe girilmez baz bazla, kaz kazla, kel tavuk topal horozla acemi katır kapı önünde yük indirir arkadaşını söyle, kim olduğunu söyleyeyim taşıma su ile değirmen dönmez eğreti ata binen tez iner paran varsa cümle âlem kulun, paran yoksa tımarhane yolun ceviz gölgesi yavuz gölgesi, söğüt gölgesi yiğit gölgesi çok söz (laf) yalansız, çok para (mal) haramsız olmaz garip itin kuyruğu bacağı arasında (götünde, kıçına kısık) gerek (olur) eşeği düğüne çağırmışlar, 'ya odun eksik ya su demiş' tekkeyi bekleyen çorbayı içer akıllı düşman akılsız dosttan hayırlıdır arpa eken buğday biçmez ne verirsen elinle o gider seninle deliye bal tattırmışlar, çarşıda katran bırakmamış kır atın yanında duran ya huyundan ya suyundan eceli gelen fare kedi taşağı kaşır sev seni seveni, hâk ile yeksan ise; sevme seni sevmeyeni, Mısır'a sultan ise ak göt (don, bacak) kara göt (don, bacak) kara geçit başında (hamamda) belli olur keskin zekâ keramete kıç attırır dinsizin hakkından imansız gelir iyiliğe 'nereye gidiyorsun' demişler, 'kötülüğe' demiş adam olacak çocuk bokundan belli olur göz görmeyince gönül katlanır mum dibine ışık vermez dam dolusu tükenmiş, damlayan tükenmemiş sayılı koyunu kurt kapmaz (yemez) hikmetinden sual olunmaz gençliğin kıymeti ihtiyarlıkta bilinir kumarda kaybeden aşkta kazanır aç ayı oynamaz iyilik et denize at, balık bilmezse Halik bilir canı kaymak isteyen mandayı yanında taşır el kazanı ile aş kaynamaz akıl akıl, gel çengele takıl el öpmekle ağız aşınmaz bağa bak, üzüm olsun, yemeye yüzün olsun sen dede ben dede, bu atı kim tımar ede dam üstünde saksağan, vur beline kazmayı kedinin kanadı olsaydı, serçenin adı kalmazdı soydur çeker, boktur kokar el ermez, güç yetmez yüzü güzel olanın huyu (da) güzel olur ne yavuz ol asıl ne yavaş ol basıl keyif benim, köy Mehmet Ağa'nın çok koşan çabuk (çok, tez) yorulur it derisinden post olmaz etme bulursun, inleme ölürsün yol bilenle yürüyen, yorulmaz eken biçer, konan göçer parayla dost bulunmaz köpeğe gem vurma, kendini at sanır aksak eşekle yüksek dağa çıkılmaz başını acemi berbere teslim eden cebinden pamuğu eksik etmez (etmesin) bir el bir eli yıkar, iki el bir yüzü yıkar bıldırcının beyliği arpa biçimine kadardır kör satıcının kör alıcısı olur hesabı pak olanın, yüzü ak olur niyet hayır, akıbet hayır (selamet) akıllı, sözünü akılsıza söyletir yiğidin sözü, demirin kertiği şeytanın dostluğu darağacına kadardır hangi rüzgâr attı? gem almayan atın ölümü yakındır aş taşınca kepçeye paha olmaz yoğurdum (ayranım) ekşidir diyen olmaz bakmakla usta olunsa, kediler kasap olurdu her ağaç kökünden kurur (çürür) bey ardından çomak çalan çok olur soran yanılmamış (yorulmamış) öküze boynuzu yük olmaz (ağır gelmez) herkes sakız çiğner ama, Çingene kızı tadını çıkarır eşek çamura çökerse sahibinden gayretlisi olmaz her dağın derdi kendine göre iyiliğe iyilik her kişinin kârı, kötülüğe iyilik er kişinin kârı av köpeği avdan kalmaz fukaranın tavuğu, zenginin atı kıymetli olur