Atasözleri Sözlüğü

oğlan yetir, kız yetir; ağır yükü sen götür ver yiyeyim, ört uyuyayım; gözle, canım çıkmasın kaz kazla, daz dazla, kel tavuk kel (topal) horozla köpek bile yal yediği kaba pislemez iğneyi kendine, çuvaldızı başkasına batır tırnağın varsa başını kaşı eski düşman dost olmaz bok boku kenefte bulur sinek küçüktür ama mide bulandırır iti an, taşı eline al (çomağı hazırla) kırkından sonra azanı teneşir paklar yerine düşmeyen gelin yerine yerine, boyuna düşmeyen esvap sürüne sürüne eskir kel ölür, sırma saçlı olur, kör ölür badem gözlü olur karga kekliği taklit edeyim derken kendi yürüyüşünü şaşırmış damlaya damlaya göl olur karga ile gezen boka konar dost başa, düşman ayağa bakar el yumruğu yemeyen kendi yumruğunu değirmen taşı sanır güvenme varlığa, düşersin darlığa abdal ata binince bey oldum sanır, şalgam aşa girince yağ oldum sanır kör Allah'a nasıl bakarsa Allah da köre öyle bakar terzi kendi söküğünü dikemez el sikiyle gerdeğe girilmez baz bazla, kaz kazla, kel tavuk topal horozla ceviz gölgesi yavuz gölgesi, söğüt gölgesi yiğit gölgesi arkadaşını söyle, kim olduğunu söyleyeyim eğreti ata binen tez iner acemi katır kapı önünde yük indirir ne verirsen elinle o gider seninle paran varsa cümle âlem kulun, paran yoksa tımarhane yolun tekkeyi bekleyen çorbayı içer deliye bal tattırmışlar, çarşıda katran bırakmamış arpa eken buğday biçmez çok söz (laf) yalansız, çok para (mal) haramsız olmaz akıllı düşman akılsız dosttan hayırlıdır garip itin kuyruğu bacağı arasında (götünde, kıçına kısık) gerek (olur) taşıma su ile değirmen dönmez kır atın yanında duran ya huyundan ya suyundan ak göt (don, bacak) kara göt (don, bacak) kara geçit başında (hamamda) belli olur keskin zekâ keramete kıç attırır eşeği düğüne çağırmışlar, 'ya odun eksik ya su demiş' eceli gelen fare kedi taşağı kaşır sev seni seveni, hâk ile yeksan ise; sevme seni sevmeyeni, Mısır'a sultan ise dinsizin hakkından imansız gelir adam olacak çocuk bokundan belli olur iyiliğe 'nereye gidiyorsun' demişler, 'kötülüğe' demiş göz görmeyince gönül katlanır dam dolusu tükenmiş, damlayan tükenmemiş sayılı koyunu kurt kapmaz (yemez) el kazanı ile aş kaynamaz canı kaymak isteyen mandayı yanında taşır akıl akıl, gel çengele takıl gençliğin kıymeti ihtiyarlıkta bilinir sen dede ben dede, bu atı kim tımar ede hikmetinden sual olunmaz dam üstünde saksağan, vur beline kazmayı aç ayı oynamaz kedinin kanadı olsaydı, serçenin adı kalmazdı yüzü güzel olanın huyu (da) güzel olur keyif benim, köy Mehmet Ağa'nın it derisinden post olmaz ne yavuz ol asıl ne yavaş ol basıl etme bulursun, inleme ölürsün iyilik et denize at, balık bilmezse Halik bilir çok koşan çabuk (çok, tez) yorulur soydur çeker, boktur kokar el ermez, güç yetmez mum dibine ışık vermez aksak eşekle yüksek dağa çıkılmaz köpeğe gem vurma, kendini at sanır başını acemi berbere teslim eden cebinden pamuğu eksik etmez (etmesin) parayla dost bulunmaz el öpmekle ağız aşınmaz kör satıcının kör alıcısı olur eken biçer, konan göçer hesabı pak olanın, yüzü ak olur bir el bir eli yıkar, iki el bir yüzü yıkar bağa bak, üzüm olsun, yemeye yüzün olsun yol bilenle yürüyen, yorulmaz bıldırcının beyliği arpa biçimine kadardır niyet hayır, akıbet hayır (selamet) yoğurdum (ayranım) ekşidir diyen olmaz akıllı, sözünü akılsıza söyletir gem almayan atın ölümü yakındır eşek çamura çökerse sahibinden gayretlisi olmaz aş taşınca kepçeye paha olmaz hangi rüzgâr attı? öküze boynuzu yük olmaz (ağır gelmez) her ağaç kökünden kurur (çürür) bey ardından çomak çalan çok olur yiğidin sözü, demirin kertiği fukaranın tavuğu, zenginin atı kıymetli olur el için ağlayan gözden olur av köpeği avdan kalmaz iyiliğe iyilik her kişinin kârı, kötülüğe iyilik er kişinin kârı şeytanın dostluğu darağacına kadardır herkes kendi ayıbını bilmez herkes sakız çiğner ama, Çingene kızı tadını çıkarır soran yanılmamış (yorulmamış) her dağın derdi kendine göre