Atasözleri Sözlüğü

ver yiyeyim, ört uyuyayım; gözle, canım çıkmasın oğlan yetir, kız yetir; ağır yükü sen götür kaz kazla, daz dazla, kel tavuk kel (topal) horozla iğneyi kendine, çuvaldızı başkasına batır köpek bile yal yediği kaba pislemez tırnağın varsa başını kaşı eski düşman dost olmaz kırkından sonra azanı teneşir paklar sinek küçüktür ama mide bulandırır güvenme varlığa, düşersin darlığa bok boku kenefte bulur kel ölür, sırma saçlı olur, kör ölür badem gözlü olur damlaya damlaya göl olur yerine düşmeyen gelin yerine yerine, boyuna düşmeyen esvap sürüne sürüne eskir abdal ata binince bey oldum sanır, şalgam aşa girince yağ oldum sanır iti an, taşı eline al (çomağı hazırla) karga ile gezen boka konar karga kekliği taklit edeyim derken kendi yürüyüşünü şaşırmış dost başa, düşman ayağa bakar terzi kendi söküğünü dikemez el yumruğu yemeyen kendi yumruğunu değirmen taşı sanır taşıma su ile değirmen dönmez el sikiyle gerdeğe girilmez kör Allah'a nasıl bakarsa Allah da köre öyle bakar baz bazla, kaz kazla, kel tavuk topal horozla akıllı düşman akılsız dosttan hayırlıdır arkadaşını söyle, kim olduğunu söyleyeyim acemi katır kapı önünde yük indirir eğreti ata binen tez iner paran varsa cümle âlem kulun, paran yoksa tımarhane yolun arpa eken buğday biçmez eşeği düğüne çağırmışlar, 'ya odun eksik ya su demiş' eceli gelen fare kedi taşağı kaşır kır atın yanında duran ya huyundan ya suyundan ak göt (don, bacak) kara göt (don, bacak) kara geçit başında (hamamda) belli olur çok söz (laf) yalansız, çok para (mal) haramsız olmaz tekkeyi bekleyen çorbayı içer garip itin kuyruğu bacağı arasında (götünde, kıçına kısık) gerek (olur) ceviz gölgesi yavuz gölgesi, söğüt gölgesi yiğit gölgesi deliye bal tattırmışlar, çarşıda katran bırakmamış ne verirsen elinle o gider seninle adam olacak çocuk bokundan belli olur dinsizin hakkından imansız gelir keskin zekâ keramete kıç attırır sev seni seveni, hâk ile yeksan ise; sevme seni sevmeyeni, Mısır'a sultan ise iyiliğe 'nereye gidiyorsun' demişler, 'kötülüğe' demiş sayılı koyunu kurt kapmaz (yemez) mum dibine ışık vermez kumarda kaybeden aşkta kazanır iyilik et denize at, balık bilmezse Halik bilir göz görmeyince gönül katlanır hikmetinden sual olunmaz dam dolusu tükenmiş, damlayan tükenmemiş yüzü güzel olanın huyu (da) güzel olur aç ayı oynamaz bağa bak, üzüm olsun, yemeye yüzün olsun gençliğin kıymeti ihtiyarlıkta bilinir el öpmekle ağız aşınmaz el kazanı ile aş kaynamaz canı kaymak isteyen mandayı yanında taşır dam üstünde saksağan, vur beline kazmayı akıl akıl, gel çengele takıl soydur çeker, boktur kokar kedinin kanadı olsaydı, serçenin adı kalmazdı ne yavuz ol asıl ne yavaş ol basıl sen dede ben dede, bu atı kim tımar ede yol bilenle yürüyen, yorulmaz gündüzün mum yakan geceleyin bulamaz el ermez, güç yetmez köpeğe gem vurma, kendini at sanır çok koşan çabuk (çok, tez) yorulur it derisinden post olmaz keyif benim, köy Mehmet Ağa'nın iki cambaz bir ipte oynamaz etme bulursun, inleme ölürsün eken biçer, konan göçer parayla dost bulunmaz bir el bir eli yıkar, iki el bir yüzü yıkar aksak eşekle yüksek dağa çıkılmaz bıldırcının beyliği arpa biçimine kadardır yazın gölge hoş, kışın çuval boş bakmakla usta olunsa, kediler kasap olurdu niyet hayır, akıbet hayır (selamet) yoğurdum (ayranım) ekşidir diyen olmaz hesabı pak olanın, yüzü ak olur yiğidin sözü, demirin kertiği eğriye eğri doğruya doğru yalancının evi yanmış, kimse inanmamış şeytanın dostluğu darağacına kadardır kör satıcının kör alıcısı olur başını acemi berbere teslim eden cebinden pamuğu eksik etmez (etmesin) akıllı, sözünü akılsıza söyletir hangi rüzgâr attı? her ağaç kökünden kurur (çürür) aş taşınca kepçeye paha olmaz gem almayan atın ölümü yakındır öküze boynuzu yük olmaz (ağır gelmez) soran yanılmamış (yorulmamış) herkes sakız çiğner ama, Çingene kızı tadını çıkarır eşek çamura çökerse sahibinden gayretlisi olmaz